Euromunten

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Euromunten en eurobankbiljetten kwamen op 1 januari 2002 in twaalf van de, toen nog, vijftien EU-landen in omloop. Slovenië volgde op 1 januari 2007, als eerste van de in 2004 nieuw toegetreden EU-landen. Cyprus en Malta volgden op 1 januari 2008 en Slowakije op 1 januari 2009. De euro (EUR of €) is de officiële munteenheid binnen de eurozone.

Inhoud 1 Voorgeschiedenis 2 Vormgeving 3 Gemeenschappelijke munt-zijde 3.1 Gemeenschappelijke munt-zijde (1999-2006) 3.2 Gemeenschappelijke munt-zijde (2007-heden) 4 Nationale zijde 5 Beschrijving 6 Eurodiffusie 7 Euro-herdenkingsmunten 8 Externe links 9 Bronnen, noten en/of referenties

[bewerken] Voorgeschiedenis

Jaren vóór de werkelijke invoering van de euromunten in 2002, is reeds met het slaan van euromunten begonnen. België, Finland, Frankrijk, Nederland en Spanje hebben ervoor gekozen de munten het jaartal van muntslag te geven. Van deze landen bestaan dus ook euromunten met de jaartallen 1999, 2000 en 2001. In feite uit jaren vóór de daadwerkelijke invoering van de euro als betaalmiddel. De overige landen hebben alle munten die in de periode 1999-2001 geslagen zijn het jaartal 2002 gegeven.

De redenen van de gemaakte keuzes zijn niet bekend, maar zijn waarschijnlijk afhankelijk van landelijke tradities. De wel gehoorde stelling dat het in een koninkrijk niet wenselijk zou zijn om munten met een later jaartal te slaan, omdat de kans bestaat dat de monarch, wiens beeldenaar op de munten staat, overlijdt of troonsafstand doet, is onvoldoende verklaring. Enerzijds heeft het Groothertogdom Luxemburg de eerste euromunten uitsluitend het jaartal 2002 gegeven, anderzijds hebben de republieken Frankrijk en Finland wel de jaren 1999-2001 geslagen.

De voor de gewone circulatie bedoelde euromunten bestaan in acht nominale waarden. Daarnaast bestaat er een grote verscheidenheid, per land verschillend, aan nominale waarden voor gelegenheidsmunten.

[bewerken] Vormgeving

Euromunten hebben een gemeenschappelijke zijde en een nationale zijde. De gemeenschappelijke zijde is in alle EU-landen identiek en toont de waarde van de desbetreffende munt, de zogenaamde munt-zijde. Het ontwerp van de gemeenschappelijke munt-zijde kent drie varianten, die samenvallen met de drie materiaal-varianten van de euromunten:

• de munten van 1, 2 en 5 cent.
• de munten van 10, 20 en 50 cent.
• de munten van € 1 en € 2.

Ieder ontwerp laat een gestileerde kaart van de EU dan wel Europa zien. De 12 sterren van de EU maken deel uit van het ontwerp van alle munten. Het ontwerp van de munten van 1, 2 en 5 cent symboliseert Europa's plaats in de wereld als geheel. De afbeelding op de munten van 10, 20 en 50 cent toont hoe de individuele EU-lidstaten samenkomen (inclusief die lidstaten die op dit moment nog geen deel uitmaken van de euro). De munten van € 1 en € 2 tenslotte beelden een Europa zonder grenzen af.
Alle varianten zijn door Luc Luycx, werkzaam bij de Koninklijke Munt van België, ontworpen.

Elk euroland mag zelf bepalen welke symbolen en tekst op de nationale zijde, de zogenaamde kop-zijde, van de euromunten geplaatst worden. Deze symbolen mogen echter niet jaarlijks herzien worden, doch uitsluitend gelijktijdig met een wisseling van de gemeenschappelijke zijde. Uitzondering op deze regel geldt voor de monarchieën en het Vaticaan, die mogen ook bij een troonswisseling de nationale zijde aanpassen. De nationale zijde dient om de overgang naar de euro, in emotioneel opzicht, te verzachten.

[bewerken] Gemeenschappelijke munt-zijde

[bewerken] Gemeenschappelijke munt-zijde (1999-2006)

€ 0,01	€ 0,02	€ 0,05
€ 0,10	€ 0,20	€ 0,50
€ 1,00	€ 2,00

[bewerken] Gemeenschappelijke munt-zijde (2007-heden)

De gemeenschappelijke zijde van de euromunten is met ingang van 2007 gewijzigd en laat nu de kaart van heel Europa zien. Omdat de eurolanden zelf mogen bepalen of ze de nieuwe gemeenschappelijke zijde al in 2007 of eerst in 2008 invoeren, bestaan van het jaar 2007 zowel euromunten met het oorspronkelijke ontwerp als met het nieuwe ontwerp.

€ 0,01	€ 0,02	€ 0,05
€ 0,10	€ 0,20	€ 0,50
€ 1,00	€ 2,00

[bewerken] Nationale zijde

Elk land uit de eurozone, dus ook Monaco, San Marino en Vaticaanstad, heeft recht op een eigen ontwerp op de nationale zijde van de euro. Deze ontwerpen variëren van eenvoudigweg één enkele afbeelding van de monarch (België, Luxemburg, Nederland) tot een apart ontwerp voor iedere munt (Italië, Oostenrijk, San Marino, Slovenië). Meest gebruikelijk is een drie- of viertal verschillende ontwerpen. De 12 sterren van de EU zijn, verplicht, in alle ontwerpen van de nationale zijde terug te vinden.

De nationale ontwerpen zijn via onderstaande links te bekijken:

Andorrese euromunten Belgische euromunten Bulgaarse euromunten Cypriotische euromunten Duitse euromunten Estse euromunten Finse euromunten Franse euromunten Griekse euromunten Hongaarse euromunten

Ierse euromunten Italiaanse euromunten Letse euromunten Litouwse euromunten Luxemburgse euromunten Maltese euromunten Monegaskische euromunten Montenegrijnse euromunten Nederlandse euromunten

Oostenrijkse euromunten Poolse euromunten Portugese euromunten Roemeense euromunten San Marinese euromunten Sloveense euromunten Slowaakse euromunten Spaanse euromunten Tsjechische euromunten Vaticaanse euromunten

Inmiddels zijn er ook al eurolanden die aan hun tweede of derde nationale zijde toe zijn. Wisseling van ontwerp vond tot nu toe alleen plaats wegens overlijden van een staatshoofd. Met ingang van 2007 is hier verandering in gekomen. Finland heeft het ontwerp marginaal aangepast (toevoeging van de afkorting´FI´) om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde^[1]. Ook België heeft in 2008 én in 2009 om dezelfde reden de nationale zijde aangepast.

De volgende wisselingen hebben plaatsgevonden of zijn reeds bekend:

2005

• Vaticaanstad, ter gelegenheid van de Sede Vacante, wegens overlijden van Paus Johannes Paulus II op 2 april 2005.

2006

• Monaco, vanwege de troonsbestijging door Albert II van Monaco, wegens overlijden van zijn vader, Prins Reinier III, op 6 april 2005.
• Vaticaanstad, vanwege de benoeming van Paus Benedictus XVI tot nieuwe paus.

2007

• Finland, om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde.

2008

• België, eveneens om te kunnen voldoen aan de verscherpte richtlijnen voor de nationale zijde.

2009

• Nogmaals België, omdat het land in 2008 niet alleen de munt aangepast heeft om aan de verscherpte richtlijnen te kunnen voldoen, maar ook het portret van koning Albert II helemaal hertekend heeft. Dit is normaal gezien uitsluitend toegestaan in geval van een machtswisseling. In 2009 zal op de munten dus het oude portret van koning Albert II hersteld zijn, terwijl alle overige wijzigingen die in 2008 werden doorgevoerd wel gehandhaafd blijven.

[bewerken] Beschrijving

Waarde	Afbeelding	Diameter	Dikte	Gewicht	Samenstelling	Rand	Afbeelding Rand
1 cent | € 0,01		16,25 mm	1,67 mm	2,30 g	staal met een koperlaagje 94,35% Staal 5,65% Koper	Glad
2 cent | € 0,02		18,75 mm	1,67 mm	3,06 g		Glad met een enkele groef
5 cent | € 0,05		21,25 mm	1,67 mm	3,92 g		Glad
10 cent | € 0,10		19,75 mm	1,93 mm	4,10 g	koperlegering (Nordic gold) 89% Koper 5% Aluminium 5% Zink 1% Tin	Getand
20 cent | € 0,20		22,25 mm	2,14 mm	5,74 g		Glad met zeven inkepingen (Spaanse bloem)
50 cent | € 0,50		24,25 mm	2,38 mm	7,80 g		Getand
1 euro | € 1,00		23,25 mm	2,33 mm	7,50 g	€1 ring, €2 centrum: nikkel-messing 75% Koper 20% Zink 5% Nikkel €1 centrum, €2 ring: Koper-Nikkel legering 75% Koper 25% Nikkel	Zes afwisselende segmenten, drie glad, drie gekarteld
2 euro | € 2,00		25,75 mm	2,20 mm	8,50 g		Fijne kartel met randschrift.

[bewerken] Eurodiffusie

Eurodiffusie is een project om te kijken uit welke landen de munten komen die de Nederlanders in hun portomonnee hebben. Op de site wordt elke maand een grootmaandelijkse meting gepubliceerd, evenals een wekelijkse meting. De geschiedenis is in te kijken op de website.

• 32% van de munten in de Nederlandse portomonnee is Nederlands, 23% is Duits, 11% is Belgisch en 7% is Frans.^[2]

[bewerken] Euro-herdenkingsmunten

Zie Euro-herdenkingsmunt voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er zijn twee soorten herdenkingsmunten in de landen die de euro gebruiken.

• Herdenkingsmunten van € 2

Zie Herdenkingsmunten van € 2 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De eerste soort munt kan overal gebruikt worden en heeft een waarde van 2 euro. Er is weinig onderscheid met de reguliere munten van 2 euro, behalve de nationale zijde waar in een desbetreffend jaar een speciaal thema op afgebeeld wordt.

• Herdenkingsmunten met een afwijkende waarde

Zie Meerwaardeherdenkingsmunt voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Buiten de herdenkingsmunten van € 2 zijn er ook al talloze munten geslagen die alleen nationaal te gebruiken zijn en waardes vertegenwoordigen als € 5, € 10, € 20, € 25, € 50, € 100 etc. Deze dienen aan de volgende voorwaarden te voldoen;

• De waarde mag niet een van de reguliere waardes zijn.
• De afbeeldingen moeten van de reguliere munten zowel voor- en achterzijde te onderscheiden zijn.
• De kleur, diameter en dikte moeten op minstens 2 punten afwijkend zijn.
• De rand en het randschrift moeten afwijken van de reguliere waardes.

[bewerken] Externe links

• Europese Centrale Bank
• Overzicht van herdenkingsmunten
• Nederlandse Euromunten
• Koninklijke Nederlandse Munt