Europese Parlementsverkiezingen
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Europese Unie |
 Dit artikel maakt deel uit van de serie: |
|
|
|
|
|
De Europese verkiezingen vinden tussen 4 en 7 juni 2009 plaats, in elk van de 27 EU-lidstaten. Er worden 736 parlementsleden verkozen, die ongeveer 500 miljoen Europeanen zullen vertegenwoordigen. Meer dan 375 miljoen EU-burgers zijn stemgerechtigd, zodat dit de grootste transnationale verkiezingen in de geschiedenis zijn.
Het Europees Parlement vertegenwoordigt de burgers uit de lidstaten op Europees niveau. Het is sinds juni 1979 de enige Europese instelling die rechtstreeks wordt verkozen. Bovendien is het het enige multinationale Parlement ter wereld dat op basis van het universeel stemrecht wordt samengesteld. Van 1958 tot 1979 werden Europarlementsleden door hun nationale regeringen benoemd en hadden ze twee mandaten. Elke vijf jaar worden er verkiezingen gehouden.
Op heel wat beleidsterreinen is het Europees Parlement medewetgever met de Raad van ministers van de regeringen van de 27 lidstaten. Zelfs op het gebied van landbouw en buitenlands beleid, waar het Parlement alleen wordt geraadpleegd of geïnformeerd, kunnen debatten en resoluties van het Parlement de besluiten van de Raad wel beïnvloeden of zorgen dat onderwerpen op de Europese agenda komen. Het Parlement beschikt ook over begrotingsbevoegdheden en speelt een rol bij de democratische controle van alle Europese instellingen.
Kandidatenlijsten worden per land opgesteld, doorgaans door nationale politieke partijen. De verkiezingsprocedure wordt per land afzonderlijk bepaald.
Inhoud |
[bewerken] Stemprocedure en zetelverdeling
[bewerken] Stemprocedure
Afhankelijk van de wetgeving binnen elke lidstaat zijn er kleine verschillen, doch bijna iedereen ouder dan 18 jaar en met de nationaliteit van een van de 27 EU-landen is stemgerechtigd.
De verkiezingen voor het Europees Parlement worden in grote mate nog steeds georganiseerd volgens nationale wetgevingen en tradities.
Gemeenschappelijke Europese regels bepalen dat de verkiezingen vrij, geheim en bij algemeen universeel stemrecht moeten plaatsvinden. Europarlementsleden moeten op basis van evenredige vertegenwoordiging in de lidstaten verkozen worden. De lidstaat bepaalt wel of er een systeem van open of van gesloten lijsten wordt toegepast.
Bij open lijsten kan de kiezer voor één of meerdere kandidaten op de lijst een voorkeur aangeven. Bij gesloten lijsten leggen de politieke partijen de volgorde van de kandidaten op de lijst vast en kan de kiezer alleen een stem op de partij uitbrengen. Een minimumdrempel voor de zeteltoewijzing is toegestaan, maar die drempel mag niet hoger liggen dan 5 % van de op nationaal niveau uitgebrachte stemmen. De drempel kan per land variëren.
De verkiezingsperiode wordt op EU-niveau bepaald, maar de precieze datum waarop er gestemd wordt en de openingsuren van de kiesbureaus variëren afhankelijk van de nationale kieswetten. Er is stemplicht in België, Cyprus, Griekenland en Luxemburg.
EU-burgers die in een andere lidstaat wonen hebben het recht om daar te stemmen en verkozen te worden. De specifieke procedures daarvoor kunnen wel door nationale kieswetten zijn vastgelegd. EU-burgers die in het buitenland wonen en in hun land van oorsprong willen stemmen, moeten dat volgens de nationale kieswet doen. Sommige lidstaten - maar lang niet allemaal - bieden de mogelijkheid aan om per brief of in hun ambassades of consulaten in het buitenland te stemmen.
In België geldt een stemplicht. In Nederland geldt een stemrecht.
[bewerken] Zetelverdeling
Het Europees Parlement telt 785 zetels. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels, dit loopt uiteen van 5 zetels voor Malta tot 99 voor Duitsland. België heeft 22 zetels (voor juni 2009 24 zetels), Nederland 25 zetels (voor juni 2009 27 zetels).
Na de verkiezingen worden in elk land deze zetels verdeeld. Elk land gebruikt hierbij zijn eigen regels voor de zetelverdeling. In België heeft de Nederlandstalige Gemeenschap 13 zetels, de Franstalige Gemeenschap 8 zetels en de Duitstalige Gemeenschap 1 zetel
Een ongeldige stem wordt aan geen enkele politieke partij toebedeeld. Een blanco stem wordt wel meegerekend in het opkomstpercentage, maar heeft geen invloed op de uitslag van de verkiezingen. Een blanco stem wordt gezien als een ongeldige stem.
[bewerken] Lijstverbindingen
Hoewel de parlementariërs per land worden gekozen, kunnen zij een Europese politieke partij gaan vormen. Zo'n Europese partij of lijstverbinding moet ten minste 20 zetels behalen uit minimaal vijf verschillende landen, anders gelden ze niet als een fractie, en hebben dan veel minder mogelijkheden in het parlement. Vanaf juni 2009 is de minimumnorm 25 zetels uit zeven landen.
[bewerken] Verkiezingen
[bewerken] Verleden
Europese verkiezingen
- 1979 1e verkiezingen
- 1981 tussentijdse verkiezingen
- 1984 2e verkiezingen
- 1987 tussentijdse verkiezingen
- 1989 3e verkiezingen
- 1994 4e verkiezingen
- 1995 tussentijdse verkiezingen
- 1999 5e verkiezingen
- 2001 tussentijdse verkiezingen
- 2004 6e verkiezingen
- 2007 tussentijdse verkiezingen
- 2009 7e verkiezingen
De volgende verkiezingen voor het Europees Parlement hebben plaatsgevonden:
- 1979-1984 : 1e verkiezingen (410 zetels en 9 EG-landen, België, Nederland, Luxemburg, Frankrijk, Duitsland, Italië, Verenigd Koninkrijk, Ierland en Denemarken)
- 1981 : tussentijdse verkiezing (24 zetels in Griekenland)
- 1984-1989 : 2e verkiezingen (434 zetels en 10 EG-landen)
- 1987 : tussentijdse verkiezing (24 zetel in Portugal en 60 zetels in Spanje)
- 1989-1994 : 3e verkiezingen (508 zetels en 12 EG-landen)
- 1994-1999 : 4e verkiezingen (567 en 12 EU-landen)
- 1995 : tussentijdse verkiezing (21 zetels in Oostenrijk, 16 zetels in Finland en 22 zetels in Zweden)
- 1999-2004 : 5e verkiezingen (626 zetels en 15 EU-landen)
- 2001 : tussentijdse aanduiding (153 zetels en 10 landen, Polen, Cyprus, Hongarije, Tsjechië, Slowakije, Estland, Letland, Litouwen, Slovenië en Malta)
- 2004-2009 : 6e verkiezingen (732 zetels en 25 EU-landen)
- 2007 : tussentijdse verkiezingen (18 zetels in Bulgarije en 35 zetels in Roemenië)
[bewerken] Heden
De verkiezingen voor het actuele Europees Parlement zijn gehouden:
- 2009-2014 : 7e verkiezingen (736 zetels en 27 EU-landen)
[bewerken] Toekomst
De eerstvolgende verkiezingen voor het Europees Parlement zullen plaatsvinden in 2014. Nederland heeft dan weer 25 zetels (tot 2009: 27) en België 22 (tot 2009: 24).
