Welsh (taal)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Welsh/Wels (Cymraeg)
Sprekers:	Ongeveer 750.000
Taalfamilie	Indo-Europees Keltisch Brythonisch Welsh
Alfabet:	Latijns
Officiële status
Officieel in:	Wales
Taalorganisatie:	geen
Taalcodes
ISO 639-1: cy, SIL: cym
Taalportaal

Welsh/Wels of Kymrisch (Cymraeg) is een Keltische taal, voornamelijk gesproken in Wales door (een deel van) de Welsh.

Het is bekend door glossen vanaf de 9e eeuw. De taal behoort tot de Keltische talen en is verwant met het Iers-Gaelisch, het Bretons, het Cornisch, het Manx en het Schots-Gaelisch. Het wordt geschreven in de Welshe variant van het Latijnse alfabet.

Over de hele wereld zijn er ongeveer 700.000 mensen die het Welsh spreken, voornamelijk in Wales (611.000), Engeland (133.000) en Chubut in Argentinië (5000). Er zijn ook kleine gemeenschappen in de Verenigde Staten en Canada. In 2004 werd het door 21,7 % van de bevolking gesproken, een stijging met 2 % sinds 1991. Steeds meer mensen spreken het Welsh, alhoewel men altijd tweetalig is - men spreekt ook Engels. Het Welsh wordt vooral gesproken op het platteland van Wales, in het noorden en in het westen. Daar is deze taal vaak ook gedeeltelijk de onderwijstaal op basisscholen. Het hoogste percentage Welsh-sprekers vindt men in het gebied Gwynedd, waar 76,1% van de bevolking het Welsh als moedertaal heeft. Deze taal mag niet worden verward met de Kymrische dialecten, die in Wales gesproken Engelse dialecten zijn en dus niet Keltisch.

Het Engelse woord Welsh is verwant met het Nederlandse woord Waals; beide betekenen vreemd, buitenlands. In het Oudengels betekent 'Wealh' naast vreemdeling ook slaaf. Uiteindelijk gaat de naam Welsh terug op de naam van de Gallische stam de Volcae.

De Welshe grammatica en uitspraak zijn zeer consequent. De op twee na langste plaatsnaam ter wereld is in het Welsh: Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch. Het is een samenstelling die staat voor: "De kerk van de heilige Maria in de luwte van witte hazelbomen bij de draaikolk bij Sint Tysilio's rode grot."

Literaire teksten in het Welsh bestaan sinds 1100. Op dit ogenblik is er een bloeiende literatuur in het Welsh.

• Vanaf 1982 is er ook een Welsh-talige tv-zender: S4C.
• Op 9 maart 2008 werd bekend gemaakt dat het Welsh een co-officiële status krijgt binnen de Europese Unie. Dat betekent dat burgers zich van het Welsh mogen bedienen als ze zich tot Europese instellingen richten en ook in die taal een antwoord mogen verwachten.

[bewerken] Geschiedenis

Welsh Periode: Tot de 9e eeuw 9e tot 11e eeuw 12e tot 14e eeuw 14e eeuw tot nu 14e tot 16e eeuw 1588 tot nu Taalvariant: Vroeg-Keltisch Oud-Keltisch Midden-Welsh Modern Welsh Vroeg-Modern-Welsh Laat-Modern-Welsh

De oudste nog bekende bronnen van het Welsh gaan terug tot in de 6e eeuw. De taal uit die periode wordt ook wel Vroeg-Welsh genoemd. Hiervan is weinig overgebleven. Van de 9e tot de 11e eeuw situeren we het Oud-Welsh. Van de 12e tot de 14e eeuw kunnen we spreken van het Middel-Welsh. Daarna komt het Modern-Welsh, dat in 2 periodes kan worden ingedeeld. Van de 14e tot de 16e eeuw een Vroeg-Modern-Welsh en daarna een Laat-Modern-Welsh dat begon bij de Bijbelvertaling van William Morgan in 1588.

[bewerken] Externe links

• K. Jongeling, Welshe Grammatica voor Beginners, website.leidenuniv.nl (2005).

Zoek Welsh op in het WikiWoordenboek.

Zie de Welshe uitgave van Wikipedia.

Indo-Europese talen > Kentum-talen > Keltische talen >
Eiland-Keltische talen: Vasteland-Keltische talen: Welsh · Cornisch · Bretons · Iers-Gaelisch · Schots-Gaelisch · Manx-Gaelisch · Shelta · Cumbrisch · Pictisch Gallisch · Lepontisch · Keltiberisch · Galatisch