Europa (maan)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 |
|
| Ontdekking | |
|---|---|
| Ontdekt door | Galileo Galilei |
| Ontdekt in | 1610 |
| Baankarakteristieken | |
| Straal (gemiddeld) | 671,097 km |
| Omlooptijd | 3 d 13 h 14,6 min |
| Excentriciteit | 0,009 |
| Glooiingshoek | 0,47° |
| Natuurkundige kenmerken | |
| Gemiddelde diameter | 3138 km |
| Oppervlakte | 3,1 × 107 km2 |
| Massa | 4,797×1022 kg |
| Gemiddelde dichtheid | 3,01 g/cm3 |
| Zwaartekracht aan oppervlak | 1,32 m/s2 |
| Hoek rotatieas | 0° |
| Omwentelingstijd | 3 d 13 h 14,6 min |
| Weerkaatsingsvermogen | 0,64 |
| Temperatuur aan oppervlak | min. 85 K gem. 103 K max. 125 K |
| Atmosfeerkarakteristieken | |
| Luchtdruk | 10-6 Pa |
| Samenstelling | Zuurstof 100% |
Europa is de kleinste van de vier grote manen van Jupiter. Galileo Galilei ontdekte haar op 7 januari 1610. Simon Marius, die ook de ontdekking claimde, noemde de maan naar Europa, de dochter van koning Agenor die een affaire had met Zeus (vereenzelvigd met Jupiter) en hem drie kinderen schonk.
Met een diameter van 3138 kilometer is Europa iets kleiner dan de Maan van de Aarde. Europa is de zesde grootste maan van het zonnestelsel. De versnelling van de zwaartekracht op Europa is met 1,32 m/s² acht keer kleiner dan die op Aarde 9,81 m/s². Europa bezit een ijle atmosfeer van zuurstof. Het oppervlak bestaat uit ijs en kent zeer weinig hoogteverschillen. Onder het ijs ligt een oceaan van water met daar weer onder silicaat rots en een kern van ijzer.
Inhoud |
[bewerken] Baan
Europa draait[1] op een veranderlijke afstand van 670 tot 900 kilometer rond Jupiter in 3,55118 dagen en in dezelfde tijd om de eigen as. De baan is bijna cirkelvormig met een excentriciteit van maar 0,009. De helling van het baanvlak ten opzichte van de evenaar van Jupiter bedraagt 0,47°. Europa beweegt in baanresonantie met de manen Io, die twee maal zo snel haar baan beschrijft, en Ganymedes, die half zo snel draait. Hierdoor ontstaan getijdenkrachten.
[bewerken] IJle atmosfeer met zuurstof
Uit waarnemingen met de Ruimtetelescoop Hubble in 1994 blijkt[2], dat Europa een ijle atmosfeer van zuurstof bezit. De atmosferische druk bedraagt 1 microPascal, 100 miljard keer minder dan de luchtdruk op Aarde. Op Aarde is zuurstof van biologische oorsprong: uitgestoten bij fotosynthese door planten maar bij Europa is dit niet zo. Ultraviolet licht van de zon of geladen deeltjes van de magnetosfeer van Jupiter ontleden de ijskorst in waterstof en zuurstof. Het lichtere waterstof ontsnapt en zo blijft zuurstof over[3]. Ook een ionosfeer is vastgesteld[4].
[bewerken] Het oppervlak van ijs
Het oppervlak van Europa is bijzonder glad, zonder noemenswaardige hoogteverschillen en weinig kratervorming. Hieruit volgt dat Europa jong moet zijn, 20 tot 180 miljoen jaar[5]. Het oppervlak bestaat uit een laag ijs van 1 tot 30 kilometer dik[6]. Er zijn octahydraat[7] zouten magnesiumsulfaat en natriumcarbonaat vastgesteld[8]. Het albedo van de maan bedraagt 67 procent en is daarmee een van de hoogste van het zonnestelsel[9].
Het oppervlak vertoont lijnen[10] die kunnen zijn ontstaan door cryovulkanisme of geisers[11]. Door de getijdenkrachten van Jupiter kunnen barsten[12] ontstaan in de korst van Europa. Hoewel Europa steeds hetzelfde halfrond naar Jupiter toekeert, komen de lijnen toch over heel het oppervlak voor. Dit is te verklaren indien de ijskorst sneller draait[13] dan de vaste kern[14]. Hieruit veronderstelt men dat een vloeibare oceaan tussen het ijsoppervlak en de vaste kern aanwezig is. De buitenste ijslaag draait in zo'n 12.000 jaar om de kern.
Op het oppervlak zijn ook cirkelvormige of elliptische vlekken te zien. Die zijn vermoedelijk ontstaan[15] door opwellingen van warmer ijs of smeltwater. Alle structuren op het oppervlak van Europa zijn genoemd naar de Europese mythologie. Zo heet de grootste krater Pwyll.
[bewerken] Oceaan van water
Europa keert Jupiter, onder invloed van getijdekrachten altijd hetzelfde halfrond toe. Toch draait Europa iets sneller om de eigen as dan om Jupiter. Dit is te verklaren door een oceaan van vloeibaar water onder het ijsoppervlak. Energie van de getijden kan de oceaan vloeibaar houden terwijl energie uit verval van radioactieve elementen daartoe onvoldoende is. Metingen van het magneetveld door de ruimtesonde Galileo wijzen op een elektrisch geleidende laag onder het oppervlak, vermoedelijk een oceaan[16][17] van zout water. Deze oceaan zou 100 kilometer diep zijn. De oceaan kan mogelijk leven huisvesten[18], met getijden[19] als bron van energie[20]. Zo zou de roze schijn van de planeet te verklaren zijn door bacterien[21]. Leven is waarschijnlijker naarmate de ijslaag dunner is[22]. Koolstof voor het leven kan geleverd zijn door inslagen van meteorieten[23]. Een aantal onderzoekers acht leven op Europa waarschijnlijker dan leven op Mars[24] en pleit daarom voor fondsen om dit nader te onderzoeken.
[bewerken] Vaste kern
Europa bevat een vaste kern van silicaat. In het midden daarvan bevindt zich een kern van ijzer, zoals blijkt uit metingen van het magneetveld.
 |
Meer mediabestanden bij dit onderwerp vind u in de categorie Europa (moon) van Wikimedia Commons. |
 |
Manen van Jupiter | |||
|---|---|---|---|---|
| Groep 1 | Metis | Adrastea | Amalthea | Thebe |
| Groep 2 | Io | Europa | Ganymedes | Callisto |
| Groep 3 | Leda | Himalia | Lysithea | Elara |
| Groep 4 | Ananke | Carme | Pasiphae | Sinope |
| Volledige lijst inclusief (nog) niet erkende manen | ||||
[bewerken] Externe links
